Hanes Plas Brondanw

Adeiladwyd y ty tua 1550 ac fe'i haddaswyd ym 1660. Symudodd y teulu o'r tw wedi marwolaeth taid Clough. "Nid yw'r tw hwn erioed wedi cael ei ddifetha gan waith adfer neu welliannau. Fodd bynnag, dioddefodd cryn dipyn yn sgil cael ei rannu'n denementau adeg oes aur y chwareli llechi lleol ac o'i adael i fynd 'i ben iddo."

Dechreuodd Clough ar ei welliannau ym 1908 pan ddaeth yn gyfrifol am Frondanw. "Mae dyn yn dechrau'n bwyllog trwy osod lle tn newydd yn y gegin ac ystafell ymolchi ond wedyn, ym mhen tipyn, mae rhywun yn adeiladu terasau, orendai, bwu gogoneddus ac yn cynllunio gwaith pellach sydd angen ei wneud ar frys."

Roedd y ty tal yn cael ei ddal yn sownd wrth y mynydd gan reiliau rheilffordd hirion. Yn yr 1930au, roedd y ty'n gogwyddo hyd yn oed yn fwy peryglus felly aeth Clough ati i gynllunio gwanas pedwar llawr i'w ddal yn l. Mae'r gwanas yn ymestyn hyd y to a saif o boptu'r teras ar hyd gwaelod y ty. Ceir tair ystafell ychwanegol y tu mewn - gweler y llun gyferbyn isod. Mae'n debygol y byddwch yn cerdded trwy'i fwu wrth ymweld 'r gerddi.

Ym 1951, aeth y Plas yn wenfflam. Diolch i'r muriau hynod drwchus, ni wnaed difrod i du allan yr adeilad. Gorffennwyd y gwaith ailadeiladu ddwy flynedd yn ddiweddarach ac roedd modd byw yn y Plas unwaith eto. Mae sawl erthygl "Country Life" a welir yn ein llyfrgell, gyda chaniatad caredig "Country Life" yn rhoi darlun arbennig inni o Blas Brondanw cynt ac yn dilyn y tân.

Plas Brondanw 1931
Hafan
Hanes
Hafan
Foundation
Location
Contact
Links

Clough Williams-Ellis
Plas Brondanw gable 1961

Hanes: